Chỉnh nha là bộ môn chuyên khoa sâu của bác sĩ răng hàm mặt để chỉnh hình những lệch lạc răng và hàm mặt như răng chen chúc, hô, móm, răng lệch sang bên, răng nghiêng vào khoảng trống do mất răng, v.v…

Bác sĩ chỉnh nha thường dùng nhiều khí cụ khác nhau như mắc cài, dây, lò xo, thun, v.v… để làm cho răng và hàm di chuyển theo mục đích mình mong muốn. Những khí cụ đó có thể là tháo lắp như hàm nong rộng, hay phải gắn cố định như mắc cài, dây, v.v… Ở bài này chúng ta sẽ tìm hiểu về khí cụ gắn cố định trong miệng bệnh nhân, và những thứ bạn hay gặp khi điều trị chỉnh nha.

Những thành phần hay gặp của niềng răng bao gồm:

Band: hay gọi là khâu, gắn ở những răng trong như răng cối lớn, có móc (hook) để gắn thun (elastic) và có ống (tube) để chứa dây.

Hook: có dạng móc, để gắn thun (elastic). Hook thường được gắn ở răng nanh, răng cối nhỏ và trên band hay mắc cài (bracket) của răng cối lớn.

Rubber Band: thường gọi là thun hay Elastic. Thun được gắn trên hook và có thể liên kết 2 hàm với nhau như trong hình. Bác sĩ chỉnh nha sẽ hướng dẫn bệnh nhân tự thay thun mỗi ngày và có thể tháo thun ra để vệ sinh sau khi ăn.

Bracket: thường gọi là mắc cài, gắn trên từng răng. Mỗi răng có 1 dạng mắc cài khác nhau. Mắc cài thường làm bằng kim loại, hoặc bằng sứ, bằng nhựa tổng hợp để thẩm mỹ hơn.

Archwire: dây cung chỉnh nha, tạo lực để di chuyển răng theo định hướng của mắc cài. Mắc cài và dây là 2 khí cụ chính của chỉnh nha cố định. Dây có nhiều loại làm bằng nhiều chất liệu như sắt không gỉ (Stainless Steel), Nickel – Titanium (Ni-Ti), thiết diện tròn hoặc vuông, đường kính nhỏ hoặc lớn, v.v…

Ligature: làm bằng dây thép (Ligature Wire) hoặc bằng thun (Elastic Ligature) để gắn dây vào mắc cài. Với mắc cài tự đóng (Self Ligating) thì không cần Ligature.

Hình: Ligature Wire bằng thép ở hàm trên và mắc cài self ligating ở hàm dưới.

Sau đây là những thứ bác sĩ thường yêu cầu và cần thiết để điều trị chỉnh nha:
Mẫu hàm: là bản sao của hàm răng bạn. BS cần lấy mẫu hàm để có thể nghiên cứu, đo đạc và nhìn rõ hơn những sai lệch của hàm răng bạn. Mẫu hàm ban đầu cũng dùng để so sánh với những thay đổi sau khi chỉnh nha.

Hình: Để có thể làm nên mẫu hàm như thế này, bác sĩ chỉnh nha cần “lấy dấu” hàm răng của bạn bằng Alginate (làm từ tảo biển), sau đó đổ thạch cao và làm nên mẫu hàm.

Hình: Dấu Alginate sau khi lấy mẫu răng của bệnh nhân, sẽ được đổ thạch cao và làm nên mẫu hàm. Alginate có nhiều mùi vị để bệnh nhân cảm thấy dễ chịu khi đưa vào trong miệng, giống như kẹo cao su.

Phim X-quang toàn cảnh kỹ thuật số:
Bác sĩ cần phim X-quang này để khảo sát về kích thước những răng chưa mọc, vị trí các răng ngầm (nếu có), từ đó tính toán khoảng trống trên mẫu hàm để có thể sắp xếp răng cho đều đặn trên mẫu hàm.

Phim X-quang toàn cảnh

Phim x-quang sọ nghiêng kỹ thuật số:
Phim sọ nghiêng rất cần thiết để phân tích sự tăng trưởng cho bệnh nhân trẻ em. Sự tăng trưởng xương sọ và các tầng mặt là yếu tố rất quan trọng để chẩn đoán khuynh hướng hô hoặc móm sau này của trẻ (và nhiều yếu tố chuyên môn khác). Vì vậy, để điều trị chỉnh nha cho trẻ em thì phim sọ nghiêng là một yêu cầu bắt buộc không thể thiếu.

Hình: Phân tích phim sọ nghiêng theo những tiêu chuẩn chuyên môn để đưa ra đánh giá và nhận định khuynh hướng phát triển xương hàm và sọ mặt. Một số phần mềm phân tích chuyên biệt kết hợp với máy x-quang kỹ thuật số giúp ích các bác sĩ chỉnh nha rất nhiều trong công việc này.

Hình ảnh kỹ thuật số ngoài mặt và trong miệng:
Khi bạn đã đồng ý với kế hoạch và bắt đầu điều trị chỉnh nha, Bác sĩ chỉnh nha sẽ chụp hình ngoài mặt và trong miệng, từ đó đưa ra những nhận định, đánh giá sau một thời gian điều trị, sau khi kết thúc điều trị. Bạn có thể so sánh những hình ảnh này để thấy những thay đổi qua từng tháng điều trị.

Hình: Một ca điều trị thành công sử dụng hệ thống Damon. Bạn có thể thấy rõ những biến chuyển qua từng tháng điều trị với kỹ thuật chỉnh nha ngày nay. Chụp hình và nhìn lại sẽ giúp bạn tự động viên cho chính mình, hoặc giúp con bạn hiểu được những lợi ích của điều trị chỉnh nha. Tất cả vì một nụ cười, cuộc sống tốt đẹp hơn!

Bài viết được thực hiện bởi Bác sĩ chỉnh nha – Nha khoa Lan Anh (14/4/2011)